Tata Carane Pergaulan Remaja.

Tugas Bahasa Jawa

Pergaulan Remaja Jawa

 

Kelas            :  8H

Nama Kelompok :

Ø  Slamet Arifmawan     (31)

Ø  Suci Romadhoni K.    (32)

Ø  Verin Firstania        (33)

Ø  Wardah Hafizhah R.    (34)

Ø  Yasinta Octalia R.      (35)

Ø  Yuli Puspitasari        (36)

SMP NEGERI 2 MALANG

Tata Carane Pergaulan Remaja.

1.   Pengertian remaja.

Remaja asale saka tembung latin adolensence  sing nduwe arti tuwuh utawa tuwuh dadi dewasa. Bebasan adolensence nduweni arti sing luwih amba meneh sing mencakup kematangan mental, emosional sosial lan fisik (Hurlock, 1992). Pas masa iki sabenere ora nduweni panggon sing gamblang amarga ora klebu tunggalan anak ning ora uga tunggalan dewasa utawa tuwa. Kaya sing dikemukakan saka Calon (jero Monks, dkk 1994) menawa masa remaja nunjukake karo gamblang sifat transisi utawa peralihan amarga remaja durung nyaka status dewasa lan ora meneh nduweni status anak. Manut Sri Rumini & Siti Sundari (2004: 53) masa remaja yaiku peralihan saka masa anak karo masa dewasa sing ngalami perkembangan kabeh aspek/ guna kanggo mleboni masa dewasa.

Masa remaja neras antara umur 12 taun nganti karo 21 taun kanggo wedok lan 13 taun nganti karo 22 taun kanggo lanang.

Lagekne watesan remaja manut Drajat (1989: 69) yaiku masa pamilehan sing ditempuh saka sawong saka endi anak-anak dadi dewasa. karo arti liya siji situasi sing menjembatangi menuju menyang tingkat dewasa. Masa remaja iki berlansung udakara 13 taun nganti 16 taun utawa 17 taun. akhir masa remaja antara umur 16 nganti 18 taun sing saka Drajat (1989: 75). diomongke masa umur matang sacara hukum nang masa iki remaja pengen banget diregani ketekane saka wong sekitarnya.

2.   Pengertian Tata Krama.

Tata krama utawa adat sopan santun utawa sing biyasa karan etiket wis dadi bakal jero urip awake dhewe, dheweke wis dadi persyaratan jero urip sadina-dina, nyalahan dadi ningkat lan nyaben banget kanggo miske manusia katampa neng masyarakatnya. nang wayah kowe isih kanak-kanak, sacara ora eling wong tuwa kowe wis melatih Tembung tata krama iku kedadean saka rong tembung yaiku tembung tata lan tembung krama . Miturut Basastra Jawa karangan W.J.S Poerwadarminta tegese tembung tata lan krama iku mangkene :

Tegese tembung Tata =

1. Beciking pangetrap (pasang rakit),

2. Becik pangetrape , mawa aturan sing becik,

Tegese tembung Krama =

1. (kawi) pratingkah, patrap.

2. (kawi) tata pranata kang becik, suba-sita.

3. (kawi) watak, sipat.

4. (krama ngoko) tembung pakurmatan (ing unggah-ungguhing basa).

5. (krama inggil ) laki – rabi.

6. (kawi) bojo.

Tembung camboran sing nganggo tembung krama antarane :

Kaum krama                   = wong cilik.

Ngapus krama                = ngapusi sarana alus.

Nyangga krama               = ngepenaki rembug.

Ngungkak krama   = nerak tatanan.

Dikramani             = dibasani (dijak guneman nganggo tembung krama ).

Dikramakake                  =  1. ditembungake krama

                                2. (krama inggil) diomah-omahake , dirabekake, dilakekake.

Dadi tembung tata krama iku tegese yaiku patrap utawa pratingkah kang becik pangetrape.

kowe ben nrima paweweh wong karo tangan kanan,lalu mengucapkan matur nuwun.
Tata krama yaiku kebiyasan. kebiyasan iki ngrupakne tata cara sing lair jero hubungan terna manusia. kebiyasan iki muncul amarga anane aksi lan reaksi jero pergaulan. dadi contho, yen wong indonesia setuju karo apa sing dikemukakan dheweke arep mengangguk- anggukan endhase. sawalike neng negeri liya ana sing ngomongke setuju karo menggeleng-gelengkan endhase.

Tata Krama Jawa - Kedhayohan

Tumrape wong Jawa, kedhayohan kuwi padha karo nampa rejeki. Mula yen ana tamu ora tau nglirwakake gupuh, lungguh lan suguh. Sapa wae yen kedhayohan mesthi gupuh olehe mbagekake tamune, ngaturi lenggah, terus gawe wedang kanggo suguhan.

Merga anane pakurmatan mau mula wong sing maradhayoh kudu ngerti (tahu diri), dadiya tamu sing becik. Aja sakepenake dhewe, aja gawe gelane sing ditamoni, lan bisa nyenengake sing duwe omah. Apa wae sing perlu digatekake yen maradhayoh?

1.    ANGON WAYAH, NGERTI WEKTU

Maradhayoh ora kena sakarepe dhewe, kudu ngerti wayah sing trep kanggo mertamu. Aja mertamu wayahe wong ngaso lan turu, kira-kira jam loro nganti jam papat sore. Aja mertamu wancine wong mangan, embuh wancine sarapan, mangan awan, utawa mangan bengi. Mertamu sacukupe wae aja kesuwen, mundhak sing ditamoni jeleh lan kesel nemoni. Rembugan aja nglantur. Sing bisa momong pangrasane sing duwe omah. Yen sajake ora seneng dijak ngrembug sawenehing bab, becike aja diterusake. Yen ana perlu wigati aja kesuwen, enggal dikandhakake apa wigatine anggone mertamu.

2.    TRAPSILA

Senajan maradhayoh kuwi ora resmi nanging perlu migatekake tata susila. Klambi sing sopan, apa maneh yen merdhayoh menyang omahe wong sing luwih tuwa. Yen disuguhi aja kesusu diombe apa dipangan sadurunge dimanggakake sing duwe omah. Menawa suguhane wedang diwadhahi cangkir lan lepek, anggone njupuk salepeke, aja mung cangkire wae. Senajan wedange enak, nasthelgi, aja dientekake nganti gusis nanging dingengehake sethithik wae ing dhasare cangkir. Yen disuguhi jajan, panganan, anggone njupuk saperlune senajan jajane enak tur weteng lagi luwe.

3.    AJA PADU

Yen ana wong maradhayoh sing perlune nagih utang, nagih janji, utawa marani barang sing disilih. Sok-sok sing duwe omah gawe anyel, upamane durung bisa nyaur utange, ora netepi janjine lan barang sing disilih rusak. Nanging senajan nesu dikaya ngapa becike diampah sabisane. Sebab kurang prayoga yen nesu lan muni-muni ing omahe liyan. Apa maneh yen keprungu tangga teparo nganti padha metu nonton. Sulayane janji bisa dirembug sing sareh amrih kekarone padha mareme. Senajan lagi nesu nanging yen mulih tetep pamitan sing apik.

Tata Krama Berjalan (Adat Jawa dalam Bahasa Jawa)

Yen tumrape wong lagi mlaku, yen ing adat jawa , ana bab-bab kang kudu digatekake, yaiku:

1.    Ora kena sinambi mangan lan ngombe

2.    Ora kena sinambi gojekan

3.    Kudu tansah ngati-ati, ngawaske ngarep, ngerti kahanan kiwa tengen lan burine

4.    Yen bareng wong tuwa, becike ing mburi

5.    Yen ndisiki tindake wong tuwa becike uluk-uluk, umpamane "nuwun sewu ngrumiyini"

6.    Yen liwat ing sangarepe wong tuwa lagi lenggahan, uluk-uluk umpamane "nuwun sewu"utawi "nderek langkung

7.    Saupama mlaku aja nyeret sandal po sepatu utawa ngetebake sikil

8.    Mlaku ing sisih kiwa

9.    Aja mlaku jejer2 ing dalan umum, yen jejer loro wae

10. Sing kakung mlaku ing sisih tengene wong wadon

11.  Aja bengak-bengok

Jenis-Jenis tata krama :

·         Tata cara ngomong

Nek ngomong karo wong sing luwih tuwa utawa sing dibekteni, mula nggunakake basa sing sopan butuh digatekake diendi pacelathon kuwi dilakoke butuh dieling jero ngomong karo seseorang butuh menghindari sikap-sikap :

-memotong pacelathon wong liya

-memborong pacelathon

-ngomong tanpa memandang sing diajak omong

-ngomong kedawa-dawa ora tentu arah-acuh ora acuh adhep pacelathon kanca bicara2.

·         Tatakrama pergaulan

wong sing madhakne awak jero pergaulan yaiku wong sing bisa menyesuaikandiri karo tatakrama sing mayu ben kedadean hubungan selaras, serasi, padha karo etika pergaulan seseorang perlubersikapa antara liya :

-acuh adhep wong liya

-mengetuk lawang nek arep mleboni mubarang panggon

-menehi salam nek ketemu seseorang

-mit apura nek paling alon-nglakoke kongkon karo rai sing bening

-bisa mapatake awak-saguh madhakne awak karo lingkungan

-cendhek ati, ora pengen menang dhewe

-jaga menehi bantuan padha wates kabisan

-mengucapkan matur nuwun nek nrima bantuan saka wong

·         Tatakrama panampilan

Kesan pisan nek awake dhewe ketemu seseorang dheweke ndeleng panampilane
jero etika panampilan ana beberapa hal sing butuh mbisa gatekan, antara liya :

-kesederhanaan, rapi, prayoga lan bersahaja

-cara klamben sing dipadhakne karo wayah lan panggon

3.   Tata carane pergaulan remaja kang duweni solah bawa miturut tata karma jawa.

Kabeh agama lan tradisi pasti wis ngajari geneya tata karma ing pergaulan remaja.

Sak liyane kuwi, bocah jaman saiki kudu bisa ngamalake utawa ngelakoake tata cara pergaulan remaja Jawa. Tata carane antara lain

a.    Ngatur salam

Menawa ketemu kancane utawa wong liya kang awak dhewe kenal , kudu saling nyapa utawa ngatur salam

b.   Ngurmati wong sing luwih tuwo utawa enom

c.   Sikap Santun lan ora sombong

Sikap santun iku penting banget kanggo pergaulan e remaja jaman saiki, amarga sikap iki kang dadi landasan ing sajroning pergaulan

d.   Ngomong nganggo boso kang sopan

Ngomong nganggo basa kang sopan sing dimaksud yaiku, ngomong nganggo bahasa sing alus ora kasar , ora nyinggung perasaan e wong liya

e.    Ora oleh podo ngehina karo sapodo-podo koncone

f.    Ora oleh podo iri karo sapodo-podo koncone

Iri hati iso nyebabake tukaran ing sajroning pergaulan lan iso nyebabake kebencian

Pudare Tata Krama Jawa

Masyarakat Jawa duweni basa daerah yaiku basa Jawa. Bahasa Jawa sing tukul lan ngembang ing sajroning masyarakate, wis dadi bagian sing ora bisa dipisahke. Basa Jawa wis dadi pangiket kebudayaan. Tapi, nyatane pangiket iku wis disiasia lan dadi hal kang angel digoleki. Masyarakat Jawa wis kelangan identitase kanggo penyandang basa ibu, yaiku basa Jawa.

Bahasa Jawa duweni tata krama basa, utawa istilah basa Jawane yaiku unggah-ungguh basa.

Tata krama basa Jawa iki dibagi dadi 3 jenis yaiku :

a.    Krama Alus atau Inggil

Basa Jawa alus biasane digawe ing sajroning percakapan antarane wong kang luwih enom karo sing luwih tuwalan utawa sapada-pada, ditujukan kanggo wong kang kadudukane luwih dhuwur, lan digunakake sajroning acara-acara formal.

b.   Krama Lugu

Basa Jawa lugu digunakake ing sajroning percakapan masyarakat awam. Kadudukan basa Jawa lugu luwih rendah saka basa Jawa alus.

c.   Ngoko

Basa Jawa ngoko yaiku basa kang tingkatan tata krama paling ngisor. Biasane digunakake ing sajroning percakapan sadino-dino, percakapan sapada-pada kancane, lan sapanunggalane.

Masyarakat Jawa sing identik karo budaya saling ngurmati lan kesantunan kang dhuwur, migunakake tata krama basa kanggo salah siji bentuk pangurmatan.

Dheweke kabeh migunakake basa kanggo bentuk rasa ngurmati marang lawan bicarane. Tapi, karo anane basa Indonesia kanggo basa Nasional andadekake pudare nilai-nilai tata krama basa Jawa. Penutur asli basa Jawa ngalih migunake bahasa Indonesia.

Peminat basa Jawa makin titik. Tata krama basa Jawa wis lenyap digantikake basa ngoko lan basa Indonesia (ditekanke, menawi basa Jawa ngoko ora iso digawe kanggo basa pangurmatan). Tata krama basa iki pun wis jarang awak dhewe temoni sajroning masyarakat Jawa. Pirangane  alasan sing nyebabkake hal iki yaiku angele sosialisasi, amarga makin minime pengguna basa Jawa alus.

Dampak negatif saka ora digawene tata krama iki yaiku ora kejalin komunikasi kang selaras. Misale pembicaraan anak karo Ibune. Nalika anak ngomong nganggo basa Jawa ngoko marang Ibune, bakal ketok saru utawa ora sopan. Conto:  Anak takon , “arep lungo endi, Bu?” bakal beda suasanane menawa si Anak iku takon nganggo basa Jawa alus, “badhe tindak pundi, Bu?”.

Panggunaan basa Jawa sesuai karo tata kramane luwih akeh anduweni dampak positif. Ning antarane, timbul rasa hormat marang lawan bicara lan gawe perbincangan pun bakal terjalin kang apik lan bakal terkesan harmonis amarga penutur lan lawan tuture migunakake basa kang alus. Amarga iku, penting anane sosialisasi lan peninjauan fungsi lan kedudukan tata krama basa Jawa ben luwih diperhatikake oleh masyarakat Jawa lan pemerintah.